Op bezoek in de Vrouwenvest

Dit sfeerverslag is onderdeel van mijn afstudeerproject over vluchtelingen in Haarlem.

DSC04048

Drie Haarlemse vrouwen bekommeren zich om het lot van de vrouwelijke vluchtelingen in de Koepel. ,,Voor de mannen wordt van alles georganiseerd, maar de vrouwenvleugel was een beetje een vergeten hoek”, vertelt Margreet van de Bos, die samen met Annette Schild en Marni Blom de Vrouwenvest opzette. In korte tijd hebben zij in de Koepel een huiskamer gecreëerd om vrouwen die alle gruwelijkheden in hun land zijn ontvlucht en in hun eentje de tocht naar Nederland hebben geriskeerd een thuis te bieden.

Het is zondagmiddag en dat betekent tijd voor muziek en dans. Een groep van ongeveer veertig vrouwen verzamelt zich in de huiskamer. Er wordt gezellig gekletst en gelachen onderling. De drie vrijwilligsters worden door de vrouwen enthousiast begroet, sommige zelfs met een stevige knuffel. ,,Een groot verschil met hoe we de situatie hier voor het eerst aantroffen”, zegt Margreet. Per persoon een kale cel van zo’n negen vierkante meter. Dat was tot voor kort alles wat deze vrouwen tot hun beschikking hadden. Ze hebben geprobeerd de ruimte die in het verleden criminelen en moordenaars heeft gehuisvest eigen te maken door de weinige persoonlijke spulletjes die ze nog hebben uit te stallen. Toch hadden ze tussen de zes muren niet veel meer dan de herinneringen aan oorlog en het gemis van hun geliefden.

DSC04042 (1) DSC04034 (1)DSC04037 DSC04050

Stiekem naar binnen

De vrouwenvleugel huisvest ongeveer negentig vrouwen, waarvan het merendeel Syrisch is, maar ook een grote groep vrouwen uit Eritrea komt. Verder wonen er onder andere Irakezen, Afghanen, Russen en Chinezen. Er wonen vrouwen van middelbare leeftijd, anderen zijn nog tieners. Bijna allemaal zijn ze alleen gekomen, al zitten er een paar zusjes tussen.

,,We hoorden dat de vrouwelijke bewoners van de Koepel bijna geen dagbesteding hadden”, vertelt Annette, een flamboyante vrouw en ook vrijwilligster van het eerste uur. ,,Zo’n zes weken geleden zijn wij voor het eerst stiekem naar binnen gegaan om contact te maken met de vrouwen. Al snel hadden medewerkers van het COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers) dat door en we waren bang dat we niet meer welkom waren. In plaats daarvan waren ze blij met het werk dat we deden en werd er zelfs een ruimte voor ons beschikbaar gesteld.”

De persoonlijke cellen zijn verdeeld over drie verdiepingen. Op de eerste verdieping bevindt zich de huiskamer. De drie vrijwilligers hebben geprobeerd in de kille gevangenis toch een huiselijk sfeertje te creëren: tafeltjes met stoelen, gedecoreerd met een tafelkleedje en een plant. Schilderijtjes aan de muur, kerstlampjes, er is keuze uit een grote stapel spelletjes, een grote kast vol met knutselspullen en er staat een keukenblok met gootsteen. ,,Hier kunnen de vrouwen elkaar ontmoeten, zodat ze niet meer alleen op hun kamer zitten”, vertelt Margreet, zichtbaar trots op wat ze hier met zijn drieën voor elkaar hebben gekregen. ,,We organiseren verschillende activiteiten, bijna iedere dag is er wel iets anders te doen en we zijn dagelijks aanwezig om de vrouwen te helpen of een luisterend oor te bieden.” Steeds meer vrouwen weten hun weg naar de huiskamer te vinden. ,,Wij merken dat de vrouwen hier enorm veel waarde aan hechten. We hebben ze echt zien opleven in de afgelopen weken.”

DSC04056 DSC04011 DSC04014

Op maandag bereiden de vrouwen samen de lunch en wordt er samen gegeten, daarna wordt er gebreid en genaaid. Op dinsdag is er fietsles. Op woensdag kunnen de dames ’s ochtends yogales volgen en ’s middags is er beautysalon, dan is er een kapster aanwezig en worden er nagels gelakt. Ook op donderdag wordt er samen gegeten. Op vrijdag wordt er geknutseld, waarbij het maken van mozaïek favoriet is. En zondag is er muziek en dans.

DSC04025 DSC03998 DSC04033 DSC04010 (1) DSC04073 DSC04070

Cultuurverschil

Vandaag is een jonge vrouw aanwezig om de vrouwen zangles te geven. Ze doet verschillende zang- en bewegingsoefeningen en zingt ook zelf een lied. De vrouwen genieten zichtbaar en hier en daar klinkt hard gelach om de gekke bewegingen die ze moeten doen en geluiden die ze moeten maken.

Dat achter de vrolijke gezichten van de vrouwen nog steeds pijn aanwezig is blijkt wanneer een van de vrouwen trots een foto van haar kinderen op haar mobiel laat zien aan de vrijwilligers, maar direct in snikken uitbarst wanneer ze vertelt dat ze hen zo verschrikkelijk mist. Margreet neemt haar in haar armen. Bijna al deze vrouwen zijn in hun eentje uit een oorlogsland gevlucht. Man en kinderen of andere familieleden zijn achter gebleven. Zodra de vrouwen een tijdelijke verblijfsvergunning hebben gekregen, willen ze hun familieleden over laten komen. Door de regeling voor gezinshereniging kan de familie dan gewoon op het vliegtuig stappen, in plaats van een barre tocht naar de veiligheid te moeten ondernemen.

Ondertussen wordt er enthousiast meegedanst en gezongen, maar niet iedereen heeft aandacht voor de zangles. Sommige voornamelijk Afrikaanse vrouwen zijn haast vergroeid met hun mobieltje en hebben geen oog voor iets anders dan het scherm. De hele dag kijken ze filmpjes met het volume hoog, luisteren muziek of zijn ze aan het WhatsApp-bellen of Skypen. ,,Is het omdat ze de hele dag contact willen houden met het thuisfront dat ze zo missen of is het toch een cultuurverschilletje?” vraagt Margreet zich af.

De vrouwen uit Eritrea hebben zich aan één kant van de ruimte verzamelt, afgescheiden van de andere vrouwen. Ze staan met hun armen over elkaar, sommigen met een arm over de schouders van hun buurvrouw en kijken met hun kin in de lucht om zich heen. ,,Tsja, wij hebben het idee dat de Eritreeërs een erg gesloten en hechte gemeenschap vormen”, vertelt Annette. ,,Het is moeilijk het ijs met ze te breken en ze sluiten zich erg af van de rest.” Niet veel later klinkt er tumult. Er is ruzie ontstaan tussen de Eritrese vrouwen en de Syrische vrouwen, omdat de Eritreeërs ongevraagd foto’s van de groep maken. Het geschreeuw wordt gesust door één van de vrijwilligers en de vrouwen worden uit elkaar gehaald.

Een Syrische vrouw van drieëntwintig doet vandaag niet mee met de muziekles. Ze heeft al een aantal dagen enorm kiespijn en heeft zich teruggetrokken op haar kamer. ,,Ik ben in oktober naar Nederland gekomen”, vertelt ze. In Syrië studeerde ze rechten en ze was bijna klaar met haar studie. ,,Ik wil niets liever dan weer studeren.” Ze vertelt dat ze op de zevende plaats stond van beste studenten op een universiteit met zo’n drieduizend studenten. Het Nederlands leren gaat haar dan ook goed af. Bij de vraag waar haar familie is zucht ze. Haar gezicht straalt een diepe pijn uit. ,,Allebei mijn ouders zijn overleden in de oorlog.” Er verschijnen direct tranen in haar ogen. Met haar broers en zussen heeft ze al jaren geen contact meer.

DSC04062 DSC04054

Gedurende de middag lijkt in de woonkamer het ijs toch te smelten tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Na de workshop mogen de vrouwen zelf muziek opzetten. Om de beurt kiezen de Arabische en Afrikaanse vrouwen een nummer. Op de opzwepende tonen beginnen de vrouwen vol overgave te dansen. Heupwiegend en met luid gejoel worden de bekende nummers ontvangen. Sommige Afrikaanse vrouwen proberen een danspasje op de Arabische muziek en andersom. Iedereen doet zijn best en draagt zijn steentje bij. De Syrische dames trekken enthousiast de vrijwilligers de dansvloer op, die zich lachend ook aan de traditionele dans wagen. Het is duidelijk te zien dat ze in korte tijd erg gesteld zijn geraakt op de vluchtelingen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s